Πολύς λόγος έγινε και ακόμα μεγαλύτερος προβληματισμός αναπτύχθηκε γύρω από το συμβάν του εντοπισμού ουκρανικού σκάφους τύπου ντρόουν με εκρηκτικά σε σπηλιά της Λευκάδας, πριν από λίγες μέρες. Το γεγονός αυτό δημιουργεί νέα δεδομένα αλλά και ερωτηματικά σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τις θαλάσσιες μεταφορές, αλλά και με την ισχύ του διεθνούς δικαίου όσον αφορά την προστασία της εθνικής κυριαρχίας κάθε κράτους, καθώς και τη συμπεριφορά εμπόλεμων κρατών σε σχέση με τρίτες χώρες.
Ας δούμε, όμως, πρώτα, τα γεγονότα. Το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης λευκαδίτες ψαράδες εντόπισαν σε σπηλιά του νησιού ένα σκάφος τύπου ντρόουν το οποίο βρέθηκε σε σπηλιά με τις μηχανές αναμμένες που ίσως υποδεικνύει ότι βρισκόταν σε κατάσταση ετοιμότητας. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα «naftemporoki.gr», το drone, που ήταν φορτωμένο με εκρηκτικά, φέρεται να είναι ουκρανικής κατασκευής. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα «ertnews.gr», το θαλάσσιο drone φαίνεται να ήταν αυτόνομης λειτουργίας, με ενσωματωμένες μπαταρίες και σύστημα πλοήγησης GPS, είχε κάμερα υψηλής ανάλυσης στο κέντρο, ήταν μαύρο, χαμηλό, περίπου στο ένα μέτρο από την επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να μην εντοπίζεται εύκολα τη νύχτα. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα «cnn.gr», προς το παρόν, τα δεδομένα που έχουν στα χέρια τους οι Αρχές είναι δύο και είναι πολύ συγκεκριμένα: Πρώτον ότι πρόκειται για ουκρανικής κατασκευής drone και δεύτερον ότι το Κίεβο επιχειρεί στρατηγικά να μεταφέρει τον πόλεμο από τη Μαύρη Θάλασσα στη Μεσόγειο. Στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται για υβριδικό πόλεμο, μία στρατηγική που περιλαμβάνει χτυπήματα παρακολούθησης και κυρίως χτυπήματα κατά πλοίων του λεγόμενου ρωσικού σκιώδους στόλου, για δεξαμενόπλοια και κυρίως για παλαιά πλοία τα οποία χρησιμοποιούνται από τη Ρωσία για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου προς το εξωτερικό. Αυτά τα δεδομένα, φαίνεται ότι προκαλούν και τον μεγαλύτερο προβληματισμό στην Αθήνα, γύρω από την θαλάσσια ασφάλεια της χώρας, καθώς το drone έφτασε στις ακτές ενός ελληνικού νησιού, δημιουργώντας θέμα για την ασφάλεια των πολιτών και την ασφάλεια των υποδομών.
Σ’ όλα αυτά προστίθεται ένα ακόμη ζήτημα: η μουδιασμένη έως αμήχανη στάση της ελληνικής κυβέρνησης. Αφού αρχικά επιχείρησε να υποβαθμίσει το ζήτημα, έφτασε να δηλώνει έμμεσα την αμηχανία της. Σύμφωνα με το cnn.gr, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, μιλώντας στο προσυνέδριο της Ν.Δ. στη Θεσσαλονίκη είπε για το ντρόουν: «Ξέρουμε τι είναι και ξέρουμε περίπου τι περιέχει», ενώ τόνισε ότι «δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε, δημιουργούμε τις δυνατότητες, ώστε η πατρίδα μας να παράγει και να μπορεί να εξοπλίσει το Πολεμικό Ναυτικό με τα πιο εξελιγμένα drones και anti-drones συστήματα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή». Η δήλωση αυτή, παρόλο που, προφανώς, δε μπορεί να περιμένει κανείς απόλυτα ξεκάθαρη τοποθέτηση όταν διακυβεύονται διεθνή ζητήματα, αλλά και ζητήματα εθνικής άμυνας, δείχνει μια τάση αποφυγής ευθυνών, ενώ έχουν δημιουργηθεί σαφή ζητήματα, όπως το πώς βρέθηκε το πλοίο αυτό στα ελληνικά χωρικά ύδατα, αλλά και κατά πόσον φέρει συσκευές εντοπισμού ή παρακολούθησης, τι είδους εκρηκτικά μετέφερε κ.λπ. Η διατύπωση ότι το ντρόουν αλιεύτηκε έξω από τα χωρικά ύδατα, αν και κατανοητή ως διπλωματική κίνηση για να προστατεύσει το κύρος της κυβέρνησης, δημιουργεί στους πολίτες (εφόσον είναι πασίγνωστο από τους ψαράδες που το βρήκαν ότι βρέθηκε στη Λευκάδα) την αίσθηση ότι οι κυβερνώντες εμπαίζουν το λαό και τους πολίτες ή δεν κατανοούν τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Για να έχουμε μια εικόνα του τι σημαίνει όλο αυτό, να πούμε ότι σύμφωνα με τη Σύμβαση UNCLOS (η Σύμβαση του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασσας), η Ελλάδα ασκεί πλήρη κυριαρχία στα χωρικά της ύδατα (12 ναυτικά μίλια). Οποιοδήποτε ξένο στρατιωτικό μέσο (επανδρωμένο ή μη) εισέρχεται στα χωρικά ύδατα χωρίς άδεια, παραβιάζει την εθνική κυριαρχία. Τα drones δεν απολαμβάνουν συνήθως το δικαίωμα της «αβλαβούς διέλευσης» αν η παρουσία τους θεωρηθεί απειλή για την ειρήνη ή την ασφάλεια του παράκτιου κράτους. Το drone, επομένως, αντιμετωπίζεται ως στρατιωτικό υλικό ξένης χώρας που βρέθηκε σε ελληνική επικράτεια. Η Ελλάδα έχει το δικαίωμα να το κατασχέσει για λόγους εθνικής ασφάλειας, να το εξετάσει τεχνικά και, στη συνέχεια, μέσω της διπλωματικής οδού, να αποφασίσει αν θα το επιστρέψει ή αν θα εγείρει αξιώσεις για παραβίαση κυριαρχίας.
Δεδομένου ότι ήδη διεξάγεται ένας «υβριδικός πόλεμος» με χτυπήματα παρακολούθησης και κυρίως χτυπήματα κατά πλοίων του λεγόμενου ρωσικού σκιώδους στόλου (δεξαμενόπλοια και κυρίως παλαιά πλοία τα οποία χρησιμοποιούνται από τη Ρωσία για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου), ότι με τον τρόπο αυτό ο πόλεμος που θεωρούσαμε ότι διεξάγεται μακριά μας, φτάνει και χτυπάει την πόρτα μας, αλλά και ότι η τεχνολογία των drones εξελίσσεται ταχύτερα από τη νομοθεσία, θα πρέπει να προβληματιστούμε όλοι σχετικά με το πώς θα πρέπει να αντιδράσει η χώρα μας, αλλά, πολύ περισσότερ0, ποια στάση θα πρέπει να κρατήσει η διεθνής κοινότητα απέναντι σε τέτοιες πρακτικές που κινούνται στο όριο της παραβίασης των διεθνών συμβάσεων και του δικαίου.
Σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές συγκρούσεις μεταλλάσσονται και η τεχνολογία επαναπροσδιορίζει τα πεδία των μαχών, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αμφισημίας. Καθίσταται επιτακτική η ανάγκη ανάληψης διεθνών πρωτοβουλιών για την επικαιροποίηση και την αυστηρή διασφάλιση των αρχών του Διεθνούς Δικαίου, ώστε να αντιμετωπιστούν οι σύγχρονες «γκρίζες» πρακτικές του υβριδικού πολέμου. Ταυτόχρονα, όμως, η Πολιτεία οφείλει να τηρεί μια αταλάντευτη και κρυστάλλινη στάση όσον αφορά την προστασία της εθνικής μας κυριαρχίας. Η θωράκιση των συνόρων μας –θαλάσσιων και εναέριων– απέναντι σε οποιονδήποτε και με κάθε διαθέσιμο μέσο, δεν αποτελεί μόνο νομικό δικαίωμα αλλά και υπέρτατο εθνικό καθήκον. Με απόλυτο σεβασμό στη διεθνή νομιμότητα, αλλά και με την απαιτούμενη αποφασιστικότητα, η χώρα μας πρέπει να καταστήσει σαφές ότι η ασφάλεια των πολιτών της και η εδαφική της ακεραιότητα δεν αποτελούν πεδίο διπλωματικών ελιγμών, αλλά αδιαπραγμάτευτες σταθερές.
Δείτε εδώ κείμενα του κ.Κωσταβασίλη