Skip to content

SkoufaΣυμπληρώθηκαν στις 6 Απριλίου, την περασμένη Τετάρτη δηλαδή, 120 χρόνια από την ίδρυση και λειτουργία του Μουσικοφιλολογικού Συλλόγου Άρτης «Ο ΣΚΟΥΦΑΣ», ενός συλλόγου που με την αδιάλειπτη λειτουργία και δράση του σφράγισε όσο κανείς άλλος την πνευματική, πολιτιστική και κοινωνική πορεία της Άρτας για πάνω από έναν αιώνα, συμβάλλοντας ιδιαίτερα στη διαμόρφωση και διάπλαση μιας αστικής κουλτούρας που είχε ανάγκη ο τόπος. Όπως σημειώνει και ο άλλοτε πρόεδρος του «ΣΚΟΥΦΑ», αρτινός λόγιος, Γιάννης Τσούτσινος, μετά την απελευθέρωση της πόλης, στο λαό της ελεύθερης πλέον Άρτας έπεφταν τρία βαριά καθήκοντα: η απόκτηση της οικονομικής ελευθερίας από την καταπίεση των τσιφλικάδων, η επίτευξη της εθνικής ελευθερίας για τους αδελφούς τους εκείθεν του Αράχθου, οι οποίοι είχαν μείνει ακόμη υπό την οθωμανική κυριαρχία, και, τέλος, η συγκρότηση ενός υψηλού μορφωτικού και πολιτιστικού επιπέδου, αντάξιου ελεύθερων Ελλήνων.

Μόλις ηρέμησε κάπως ο τόπος από τον αγροτικό ξεσηκωμό της εποχής, οι ελάχιστοι επιστήμονες της περιοχής αποφασίζουν να φέρουν το λαό της Άρτας σε επαφή και γνωριμία με τα γράμματα και τον πολιτισμό. Η ιδέα ωριμάζει γρήγορα και, μετά από κάποιες αρχικές προσπάθειες για ίδρυση μουσικού, φιλολογικού και αθλητικού σωματείου που οδήγησαν σε προβληματισμούς και αντεγκλήσεις, ξεπήδησε, στις 6 Απριλίου 1896, ο Ηπειρωτικός Σύλλογος Άρτης «Ο ΣΚΟΥΦΑΣ». Ο σύλλογος συνέχισε να λειτουργεί με την ονομασία αυτή για 70 περίπου χρόνια, μέχρι το 1966, οπότε και μετονομάστηκε σε Μουσικοφιλολογικός σύλλογος Άρτης «Ο ΣΚΟΥΦΑΣ», ονομασία με την οποία πορεύεται συνεχώς μέχρι και σήμερα. Την ίδια χρονιά φιλοτεχνείται και το έμβλημα του συλλόγου, από τον διεθνούς φήμης εικαστικό και ζωγράφο, Γιάννη Μόραλη, ο οποίος το προσέφερε αφιλοκερδώς στο Σύλλογο.

Η δράση του Σκουφά διακρίνεται σε τρεις περιόδους. Η πρώτη είναι από την ίδρυσή του έως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οπότε και ο σύλλογος διακόπτει την λειτουργία του με εντολή των Γερμανών κατακτητών, η δεύτερη είναι από το 1945 και την απελευθέρωση έως τη μεταπολίτευση, οπότε και αρχίζει μια νέα περίοδος στη δράση του συλλόγου με την ύπαρξη και την αξιοποίηση σημαντικών δωρεών που δίνουν άλλη ώθηση στις δυνατότητες του συλλόγου και η τρίτη είναι από τη μεταπολίτευση έως σήμερα, η οποία χαρακτηρίζεται από τη μακροβιότητα των προσωπικοτήτων που αναλαμβάνουν τα ηνία του συλλόγου. Η πρώτη περίοδος αποτελεί αναγκαστικά περίοδο δοκιμασιών και αναζητήσεων για τα μέλη του συλλόγου και τα πρώτα διοικητικά συμβούλια. Με την επανίδρυσή του, το 1945, μετά την αναγκαστική διακοπή της λειτουργίας του μετά από γερμανική διαταγή, ο σύλλογος προσπαθεί να επανεκκινήσει δυναμικά την πορεία του. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, σημαντική είναι η απόφασή του να μη γίνονται διαγραφές μελών βάσει υποδείξεων των αρχών, αλλά μόνο βάσει του καταστατικού.

Η μεταπολιτευτική περίοδος χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη των μακροβιότερων προέδρων του συλλόγου, οι οποίοι συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στην εξέλιξή του και το άνοιγμά του στην αρτινή κοινωνία. Ο Σύλλογος έχει βραβευτεί για τη δράση του από την Ακαδημία Αθηνών, και από μια σειρά άλλων συλλόγων και φορέων. Έχει παραχωρήσει την πνευματική του στέγη για πλήθος εκδηλώσεων, τόσο σε δημόσιους όσο και σε ιδιωτικούς φορείς αλλά και σε άλλους πολιτιστικούς συλλόγους, σε σχολεία, εκδοτικούς οίκους και καλλιτέχνες. Από την αίθουσά του έχουν περάσει σημαντικές μορφές των γραμμάτων και των επιστημών. Έχει δεχτεί την επίσκεψη των τριών εκ των έξι εκλεγμένων προέδρων της Ελληνικής Δημοκρατίας και έχει αναδείξει σημαντικές προσωπικότητες των τοπικών γραμμάτων και τεχνών αλλά και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τουλάχιστον δύο πρόεδροί του διετέλεσαν δήμαρχοι Αρταίων, ενώ και άλλα στελέχη του διαπρέπουν στο χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης και της πολιτικής.

Δεν είναι εύκολονα επιχειρήσει κανείς μιαν αποτίμηση, έστω και σύντομη της υπεραιωνόβιας δράσης του « ΣΚΟΥΦΑ». Είναι γεγονός ότι αποτελεί έναν από τους ιστορικότερους συλλόγους κάθε είδους στη χώρα μας. Δεν είναι όμως μόνον αυτός ο λόγος που κάνει τόσο σημαντικό τον ΣΚΟΥΦΑ. Κι αυτό γιατί, αν μόνο η ιστορική πορεία και η παρουσία διαμέσου των αιώνων ήταν αρκετή, τότε θα θαυμάζαμε τον ιστορικό αυτό σύλλογο ως ένα μουσειακό έκθεμα. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν συμβαίνει, καθόσον ο «ΣΚΟΥΦΑΣ» εξακολουθεί να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην πόλη, επειδή το δυναμικό του διαρκώς ανατροφοδοτείται κι ανανεώνεται. Έχει υποστηριχθεί πως ο σύλλογος αποτέλεσε την έκφραση της αστικής τάξης στην Άρτα, πως έχει ταυτιστεί κατεξοχήν με τον συντηρητικό χώρο, πως έχει να επιδείξει μια μάλλον προβλέψιμη πορεία χωρίς μεγάλες ανατροπές στα πολιτισμικά δρώμενα του τόπου μας. Ανάλογα με την οπτική σκοπιά, την κοσμοθεωρία και την πολιτική προσέγγιση ενός εκάστου, ορισμένες από τις διαπιστώσεις αυτές μπορεί να έχουν μεγαλύτερο ειδικό βάρος από άλλες, ενώ, σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να αποκτήσουν καθολική αποδοχή. Ανεξάρτητα όμως από αυτό δεν μπορούν να ακυρώσουν την παρουσία του ΣΚΟΥΦΑ και τη συμβολή του στην εξέλιξη της αρτινής κοινωνίας και του τοπικού γίγνεσθαι.

Ταυτιζόμενος με την αστική τάξη του τόπου, ο σύλλογος βοήθησε σε μεγάλο βαθμό και συνέβαλε ουσιαστικά στην πρόοδο της αστικοποίησης της αρτινής κοινωνίας. Παράλληλα, με την παρουσία του στο χώρο του πολιτισμού, κατάφερε και διατήρησε στην πόλη μας για μεγάλο χρονικό διάστημα μια πνοή δημιουργίας και πολιτιστικής δραστηριότητας, στοιχεία απαραίτητα για την επιβίωση και την προκοπή κάθε κοινωνίας. Αλλά κι αλλιώς να το δει κανένας, το γεγονός ότι ο «ΣΚΟΥΦΑΣ» λειτούργησε με τον τρόπο που επέλεξε να λειτουργήσει, οδήγησε στη δραστηριοποίηση και την ανάδειξη και άλλων συλλόγων που με τη σειρά τους πρόσφεραν και συνεχίζουν να προσφέρουν μεγάλες υπηρεσίες στα πολιτιστικά δρώμενα αυτού του τόπου. Είναι λοιπόν ανάγκη να συνεχίσει την πορεία του και είναι θετικό το γεγονός ότι μια σειρά από αξιόλογοι άνθρωποι ασχολούνται με τα του οίκου του. Απομένει στους συνεχιστές των πρωτοπόρων να αποδείξουν ότι κρατούν άξια την κληρονομιά που τους παραδόθηκε, έτσι ώστε ο σύλλογος να γιορτάσει και τη εκατονταπεντηκονταετηρίδα του σε κάποια χρόνια και έπεται συνέχεια!!!