Παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος

Η είδηση βρισκόταν στην έγκυρη ιστοσελίδα iefimerida.gr. Πρόσφατα παρουσιάστηκε η νέα έκδοση «Περιβάλλον και Υγεία» του Εθνικού Κέντρου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΚΠΑΑ), σύμφωνα με την οποία περισσότεροι από 8.500 θάνατοι θα μπορούσαν να προληφθούν ετησίως στη χώρα μας, εάν μειώνονταν οι συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης, αλλά και οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Όπως υπογραμμίζουν οι επικεφαλής των ερευνών, «η προστασία της δημόσιας υγείας συντελείται και μέσω της προστασίας του περιβάλλοντος». Η έκδοση στηρίχθηκε σε έρευνες του ΕΚΠΑ και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, και δίνεται στη δημοσιότητα εν όψει της Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος (05/06), αναδεικνύοντας με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο αφενός τη σύνδεση της κατάστασης του περιβάλλοντος με την υγεία των πολιτών και αφετέρου την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τις έρευνες και με βάση τα συνιστώμενα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) επίπεδα, 6.487 θάνατοι μπορούν να αποδοθούν στην έκθεση μικροσωματιδίων (ΡΜ2.5) ετησίως στα αστικά και ημιαστικά κέντρα, με τα μεγαλύτερα ποσοστά καταγραφής να αφορούν στους πληθυσμούς της Αθήνας (58%) και της Θεσσαλονίκης (13%) και 2.115 θάνατοι στις αγροτικές περιοχές, όπου η συγκέντρωση πληθυσμού είναι μεν μικρότερη σε σχέση με τα αστικά κέντρα, η μέση ηλικία τους όμως είναι μεγαλύτερη, δηλαδή υπάρχουν περισσότεροι ηλικιωμένοι άνθρωποι, που είναι πιο ευάλωτοι στις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. «Όπως φαίνεται από την έρευνα, η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί πολύ περισσότερους θανάτους ακόμα και από πανδημίες όπως αυτή του Covid-19», δηλώνει ο διευθυντής του ΕΚΠΑΑ, Πέτρος Βαρελίδης. Όπως αναφέρει η καθηγήτρια Κλέα Κατσούγιαννη, «το κύριο πρόβλημα ρύπανσης είναι οι υψηλές συγκεντρώσεις σωματιδίων, ενώ το διοξείδιο του αζώτου και το όζον είναι σχετικά υψηλά και ενδεχομένως να αποτελέσουν αυξανόμενο πρόβλημα το μέλλον» και προσθέτει: «Οι κάτοικοι των μεγάλων αστικών κέντρων θα ωφεληθούν σημαντικά αν οι συγκεντρώσεις των ρύπων μειωθούν στα επίπεδα που συνιστώνται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας».

Ως προς την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην υγεία των πολιτών τα αποτελέσματα της έρευνας προβλέπουν σύμφωνα με τις πλέον μετριοπαθείς προβλέψεις, ότι ο αριθμός ημερών με ισχυρή θερμική επιβάρυνση για τον πληθυσμό της Αθήνας αναμένεται να αυξηθεί κατά 50% στο εγγύς μέλλον (2021-2050), με περαιτέρω αύξηση μέχρι τα τέλη του 21ου αιώνα, σε σύγκριση με την περίοδο αναφοράς 1961-1990. Όπως αναφέρει ο καθηγητής περιβαλλοντικής Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης Νίκος Μιχαλόπουλος, «τα αποτελέσματα της μεγάλης πλειοψηφίας των κλιματικών μοντέλων, συμφωνούν στο ότι η Νότια Ευρώπη αναμένεται να είναι από τις περιοχές του πλανήτη που θα πληγούν ιδιαίτερα από τα ισχυρά κύματα ζέστης, ενώ διαπιστώνεται και ισχυρή τάση για άνοδο της ξηρασίας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Κατά συνέπεια και η Ελλάδα είναι από τις χώρες οι οποίες θα πρέπει να βρίσκονται σε επιφυλακή για την αντιμετώπιση πιθανών ακραίων περιστάσεων που μπορεί να πλήξουν καίρια την υγεία των πολιτών αλλά και τομείς της οικονομικής δραστηριότητας».

Η κατάσταση αυτή αποτελεί μέρος του ευρύτερου προβλήματος που ονομάζεται κλιματική αλλαγή η οποία με τη σειρά της έχει αλλάξει σταδιακά την αντίληψη των νεότερων για το πώς θα πρέπει να οργανώνεται η ζωή μιας κοινωνίας. Παλαιότερα, το καλοκαίρι δεν έμπαινε με γερούς καύσωνες από τον Ιούνιο, αλλά προχωρούσε σταδιακά ως τα τέλη Ιουλίου, αρχές Αυγούστου, οπότε και ζέσταινε πολύ ο καιρός. Για το λόγο αυτόν οι περισσότεροι προγραμμάτιζαν διακοπές τον Αύγουστο. Ο Σεπτέμβριος έκλεινε την καλοκαιρία στην αρχή του, και περί τα μέσα Σεπτεμβρίου ξεκινούσαν δύο κακά των παιδιών: τα σχολεία και τα πρωτοβρόχια. Το Φθινόπωρο εξελισσόταν βροχερό και σταδιακά προς το πιο κρύο μέχρι να ξαναέρθει ο Χειμώνας. Όλα  διακρίνονταν από μια τάξη και μια κανονικότητα. Οπωσδήποτε τα καιρικά φαινόμενα δεν ήταν πάντοτε αξιόπιστα, συνέβαιναν και σοβαρές καταστροφές που επέφεραν πολλές ζημίες, αλλά υπήρχε μια στοιχειώδης σειρά. Τώρα τα πράγματα έχουν αλλάξει κατά πολύ και μαζί τους έχει αλλάξει και η ζωή των ανθρώπων. Η τεχνολογική εξέλιξη, σε συνδυασμό με την αλόγιστη καταστροφή της Φύσης και τη ρύπανση της ατμόσφαιρας, έχουν αλλάξει το κλίμα του πλανήτη. Ζούσαμε σ’ ένα κλίμα εύκρατο και το καταντήσαμε σχεδόν τροπικό, θα πρέπει λοιπόν να κάνουμε όλοι κάτι πριν είναι αργά.

Κι αυτό διότι η Φύση –από την κατασκευή της- είναι δημιουργημένη για να μας ανταποδίδει στο πολλαπλάσιο οτιδήποτε της αφήνουμε να μας «φυλάξει». Της δίνουμε να κρατήσει στον «κόρφο» της ένα σπυρί σιταριού κι αυτή μας επιστέφει ολόκληρο στάχυ, με αμέτρητα σπυριά και στη συνέχεια ολόκληρο χωράφι, ικανό να θρέψει ολόκληρη οικογένεια. Αν, επομένως, την «τροφοδοτήσουμε» με βαρέα μέταλλα και ανθυγιεινά στοιχεία απορριμμάτων, αν επιβαρύνουμε την ατμόσφαιρα με τα πάσης φύσεως αέρια και τους ρύπους των πόλεων και των οχημάτων, αν αφήσουμε τους πάγους να λιώνουν ανεξέλεγκτα, τότε θα είμαστε άξιοι της μοίρας μας.

Κώστας Κωσταβασίλης