Skip to content

agkalia1Γράφει ο ΚΩΣΤΑΒΑΣΙΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
Δεν το είχα αντιληφθεί, είναι η αλήθεια, μέχρι που ξεκίνησα να διαβάζω τις ειδήσεις σε ένα από τα πολλά ειδησεογραφικά ηλεκτρονικά μέσα που υπάρχουν στο διαδίκτυο. Η 21η Ιανουαρίου είναι, λέει, χαρακτηρισμένη, όχι επισήμως, αλλά σχεδόν παγκοσμίως αποδεκτή, ως παγκόσμια μέρα αγκαλιάς. Η πρώτη μου αντίδραση ήταν μια έκπληξη του τύπου «τι άλλο θα δουν τα μάτια μας!», επειδή όμως η ιστοσελίδα θεωρείται σοβαρή και δύσκολα θα έκανε πλάκα σε κεντρικό της θέμα, μπήκα στον κόπο να το ψάξω λίγο περισσότερο το ζήτημα. Η ιδέα προήλθε το 1986 από τον φοιτητή Kevin Zaborney, ο οποίος έψαχνε ακόμη έναν τρόπο ώστε να προσφέρουμε αγκαλιές στους ανθρώπους που αγαπάμε. Μπορεί να μην έχει καταγραφεί επίσημα ως παγκόσμια ημέρα από τον ΟΗΕ, αλλά όλες οι χώρες το αναπαράγουν και το υιοθετούν. Οι ειδικοί τη θεωρούν ως το καλύτερο φάρμακο, αφού τα οφέλη της είναι πολλά και έστω και μία αγκαλιά μέσα στην ημέρα μπορεί να μας χαρίσει μία καλύτερη ζωή.
Συγκεκριμένα, οι ειδικοί τονίζουν πως μόνο 10 δευτερόλεπτα αγκαλιάς είναι αρκετά για να μειωθεί η αρτηριακή πίεση και οι ορμόνες του στρες και να αυξηθούν οι ορμόνες της ευεξίας (όπως η ωκυτοκίνη). «Η θετική συναισθηματική εμπειρία της αγκαλιάς ενεργοποιεί διάφορες βιοχημικές και ψυχολογικές αντιδράσεις», λέει ο επικεφαλής ερευνητής δρ Γιαν Άστρεμ, ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής στο Λίνκεπινγκ της Σουηδίας. Μάλιστα, σύμφωνα με το Carnegie Mellon University της Αμερικής, το μεγαλύτερο αντίδοτο μίας ίωσης βρίσκεται στην… αγκαλιά. Είναι ουσιαστικά μία «φυσική» βιταμίνη που παίρνει ο οργανισμός ώστε να μην προσβληθεί από κάποια ίωση. Νεότερες μελέτες δείχνουν πως η αγκαλιά βελτιώνει τις κοινωνικές δεξιότητες, καταπολεμά το στρες, ενθαρρύνει την εμπιστοσύνη και βοηθά στο «δέσιμο» του άνδρα με τη γυναίκα. Τι σχέση μπορεί να έχει το αγκάλιασμα με την ορμόνη της ευεξίας, την ωκυτοκίνη; Όπως εξηγούν οι ειδικοί, το δέρμα περιέχει ένα δίκτυο αισθητηρίων οργάνων που λέγονται σωμάτια Pacinian και τα οποία συνδέονται με τον εγκέφαλο μέσω του πνευμονογαστρικού νεύρου. Το νεύρο αυτό συνδέεται με διάφορα όργανα του σώματος, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς, καθώς και με τους υποδοχείς της ωκυτοκίνης. Επιπλέον, η ωκυτοκίνη εκ φύσεως παράγεται και κατά τον οργασμό, όταν χορεύουν δύο σύντροφοι, όταν κρατιούνται από το χέρι και όταν αγκαλιάζονται.
Μετά από αυτά, δεν το κρύβω, άρχισα να αισθάνομαι παράξενα. Θα πρέπει, δηλαδή να αγκαλιαζόμαστε, επειδή αυτό είναι καλό για τον οργανισμό μας και μπορεί να μας προστατέψει από ασθένειες και όχι επειδή νοιαζόμαστε για τον άνθρωπο δίπλα μας; Αν συμβεί κάτι τέτοιο θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι έχουμε πλέον υποταχθεί σε αυτό που ο γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας ονομάζει αποικιοποίηση του βιοκόσμου από την κυρίαρχη εργαλειακή λογική του οικονομικού συστήματος, δηλαδή θα πρέπει να δεχτούμε ότι όλα θα πρέπει να γίνονται με βάση μια λογική προσέγγιση, με κάποιον λογικό στόχο, ώστε να καταφέρουμε να κερδίσουμε κάτι υλικό, πνευματικό ή άλλο. Σ’ αυτόν τον τρόπο σκέψης δεν υπάρχει χώρος για συναισθήματα, για αγάπη, για ανθρωπιά, για αλληλεγγύη, για δοτικότητα, για διάθεση προσφοράς στο συνάνθρωπο χωρίς ιδιοτέλεια. Όπως σημειώνει η δημοσιογράφος Μ. Ηλιού σε μια επιφυλλίδα της, «ένα είδος καλογερίστικης αντίληψης, τόσο βολικής για τους οικονομικο-κοινωνικούς μηχανισμούς των κοινωνιών που βασίζονται στο κέρδος και καλύπτουν με ιδεολογικές προβολές την εκμετάλλευση, μετέτρεψε σε “καθήκοντα” (συζυγικά, μητρικά, κοινωνικά…) ό,τι στη ζωή είναι ουσία: τον έρωτα, τη μητρότητα, τη φιλία, την αλληλεγγύη», ακόμα και την αγκαλιά, θα μπορούσαμε να προσθέσουμε, με βάση τα τελευταία δεδομένα. Θα πρέπει, λοιπόν, να αποδεχτούμε ως δεδομένο το γεγονός αυτό και να συμβιβαστούμε με το γεγονός ότι ακόμα κι αν δεν εκφραζόμαστε συναισθηματικά προς τους κοντινούς μας ανθρώπους, δεν πειράζει, γιατί υπάρχει η μέρα της αγκαλιάς; Νομίζω ότι θα ήταν σφάλμα κάτι τέτοιο.
Οι άνθρωποι δεν είμαστε ρομπότ, άψυχα όντα ή νευρόσπαστες μαριονέτες που κινούνται με βάση κάποια εξωτερικά δοσμένη εντολή ή σύμφωνα με κάποιο πνεύμα υπολογισμού. Δόξα τω Θεώ, έχουμε αυτό που αποκαλείται από τη θρησκεία μας «ψυχή ζώσα» η οποία συνοδεύει την εγκεφαλική μας λειτουργία και η οποία μπορεί να διαμορφώσει συναισθηματικές καταστάσεις τέτοιες που να οδηγήσουν σε λογικά απρόβλεπτες ή ακόμα και λανθασμένες (λογικά) αλλά ολόσωστες συναισθηματικά αποφάσεις. Αν η ανθρωπότητα λειτουργούσε μόνο με τη λογική, τότε δεν θα έπρεπε οι πρόγονοί μας να επαναστατήσουν ενάντια στην κραταιά Οθωμανική Αυτοκρατορία, δεν θα έπρεπε να συμβεί το έπος της Αλβανίας, δεν θα έπρεπε να υπάρχει κράτος πρόνοιας, δεν θα χρειαζόταν να σκεφτόμαστε για τον αδύναμο, τον μη προνομιούχο και γενικότερα το συνάνθρωπο. Τι θα ήταν, τότε, ο άνθρωπος; Σε τι θα διέφερε από τα άγρια θηρία; Και πού οδηγείται, αλήθεια, μέσα από αυτή την αναλγησία που διδάσκει η απάνθρωπη λογική της κυρίαρχης οικονομίας και του καιροσκοπισμού; Είμαστε, σοβαρά τώρα, ευχαριστημένοι από την κοινωνία που έχουμε διαμορφώσει για να ζήσουμε όσο αντέξουμε εμείς και τα παιδιά μας; Και θα καλυτερέψουν οι συνθήκες της οικονομικής αναλγησίας, αν καθιερώσουμε κάποια μέρα για να αγκαλιαζόμαστε; Νομίζω ότι το αντίθετο θα συμβεί και ότι θα μετατραπούμε εκόντες άκοντες σε ζωντανές απομιμήσεις ανθρώπων.
Ως είδος έχουμε ένα μοναδικό προσόν. Να συνδυάζουμε μια εκπληκτική κατασκευή λογικής (τον εγκέφαλό μας) με μιαν απρόσμενα απρόβλεπτη πηγή συναισθημάτων (την ψυχή μας). Αν αφήσουμε το ένα να υπερισχύσει του άλλου, θα καταλήξουμε να μη μπορούμε να συμβιώσουμε με τους συνανθρώπους μας. Αυτό που χρειαζόμαστε, λοιπόν, δεν είναι μια ακόμα μέρα που να μας υπενθυμίζει ότι μπορούμε ακόμα να είμαστε άνθρωποι, αλλά διαρκείς και καθημερινές εκφράσεις αγάπης προς το συνάνθρωπο, το διπλανό μας, το γείτονα, τον συγκάτοικο, το σύντροφό μας στη ζωή, τα παιδιά μας και τα παιδιά όλου του κόσμου, τους μειονεκτούντες, όλους γενικά όσοι έχουν την ανάγκη μας. Δε χρειαζόμαστε μια «μέρα αγκαλιάς» αλλά πολλές και συχνές αγκαλιές κάθε μέρα.