Η ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ, ΟΙ ΠΑΤΕΡΑΔΕΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ

imera_pateraΗ πρωινή μου επαφή με τον υπολογιστή και το διαδίκτυο, για μια πρώτη ενημέρωση σχετικά με τις ειδήσεις της ημέρας, την Κυριακή στις 19 του μηνός, έκρυβε μια έκπληξη. Στην οθόνη του υπολογιστή υπήρχε στο φυλλομετρητή μου, ένα χαλάκι με δύο ζευγάρια παπούτσια, ένα καταφανώς ανδρικό κι ένα παιδικό, μάλλον αγορίστικο (αν και με τα τωρινά παιδιά και τη διαδεδομένη χρήση των αθλητικών παπουτσιών δεν μπορείς να είσαι απολύτως σίγουρος). Από περιέργεια επέλεξα να ανοίξω τη σελίδα στην οποία οδηγούσε το σκιτσάκι του φυλλομετρητή, για να ανακαλύψω ότι επρόκειτο για ια ένδειξη τιμής στην παγκόσμια ημέρα του πατέρα! Λίγο αργότερα, τόσο η πληθώρα φωτογραφιών διασήμων και λιγότερο διάσημων μπαμπάδων που πόζαραν περιχαρείς με τα βλαστάρια τους στο διαδίκτυο, όσο και η ανάδειξη της μέρας του πατέρα σε είδηση στους τηλεοπτικούς σταθμούς με ανταποκρίσεις από σχετική ομιλία του προέδρου των Η.Π.Α., και με εικόνες του διαδόχου της Αγγλίας, με έπεισαν ότι πράγματι, εμείς οι πατεράδες έχουμε μέρα αφιερωμένη στην ιδιότητά μας, όπως ακριβώς και οι μητέρες. Αυτό κι αν είναι απόδειξη ισότητας!

Στο σημείο αυτό είναι που ξεκινάει ο προβληματισμός. Καταρχάς αυτό που προβληματίζει είναι η ίδια η ύπαρξη της ημέρας καθαυτής. Ποιον, δηλαδή, ακριβώς στόχο εξυπηρετεί η θεσμοθέτησή της. Στο παρελθόν, η θεσμοθέτηση της μέρας της μητέρας και της συνακόλουθης γιορτής ήταν η κατάληξη μιας προσπάθειας να αναδειχτεί το ενδιαφέρον της κοινωνίας για τη γυναίκα, μέσα από τον κυριότερο ρόλο που η κοινωνία εκείνης της εποχής θεωρούσε ότι θα έπρεπε να επιτελούν οι γυναίκες. Αυτόν της μητέρας και, συνακόλουθα, της νοικοκυράς. Η γιορτή της μητέρας, κάθε δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, έφερνε στο προσκήνιο για λίγο τη γυναίκα, όχι, όμως, ως σκληρά εργαζόμενη, επιτυχημένη επαγγελματία ή επιστήμονα, αθλήτρια, φίλη ή συνάδελφο, αλλά ως μητέρα, υπηρετώντας ένα πολύ παλαιό στερεοτυπικό σχήμα που θέλει τη γυναίκα να αναλαμβάνει (ως μητέρα) σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα την ανατροφή των παιδιών και των πατέρα να μένει λίγο απόμακρος ως προς τα τεκταινόμενα στην οικογένεια, έχοντας, κατά κύριο λόγο την ευθύνη της οικονομικής διαχείρισης, της συντήρησης της οικογένειας και των κοινωνικών της σχέσεων. Μέσα σ’ ένα τέτοιο σκηνικό δεν είναι καθόλου παράξενο που η γιορτή της μητέρας αποτελούσε αντικείμενο αναφοράς σε σχολικά αναγνωστικά, ποιητικούς διαγωνισμούς, πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Ακριβώς σ’ ένα τέτοιο σκηνικό δεν έχει λόγο ύπαρξης η μέρα του πατέρα. Ο πατέρας, σε αντίθεση με τη μητέρα, ταυτιζόταν με τον άντρα, το ανδρικό πρότυπο και τις ευθύνες που απέρρεαν από την ιδιότητα αυτή. Για να μην παρεξηγηθώ, θα ήθελα να τονίσω ότι αυτό που εννοώ είναι πως ενώ η γυναίκα έπρεπε να προσαρμόζεται κάθε φορά στον κοινωνικό ρόλο που της ανετίθετο ή που επέλεγε η ίδια (σύζυγος, επαγγελματίας, νοικοκυρά, ερωμένη, μητέρα, στέλεχος κ.λπ.), ο άντρας προσάρμοζε τους ανάλογους δικούς του ρόλους στο φύλο του. Ο πατέρας της παλαιάς στερεοτυπικής αντίληψης δεν επέτρεπε πολλές τρυφερότητες με τα παιδιά, δεν ήξερε (ούτε χρειαζόταν ποτέ) να αλλάζει πάνες στο μωρό, δεν παρασυρόταν σε περιπτύξεις και χαδάκια μα τα παιδιά του στον ανοιχτό χώρο ή ενώπιον συγγενών και φίλων, έβγαινε κάθε απόγευμα στο καφενείο και δεν ασχολούνταν ιδιαίτερα με την ανατροφή του παιδιού, εκτός από τις περιπτώσει όπου χρειαζόταν να παρέμβει ως τιμωρός. Ο άντρας, επομένως, βρισκόταν στο προσκήνιο με άλλους τρόπους. Δεν χρειαζόταν να προβάλλεται η πατρική του ιδιότητα.

Μήπως, λοιπόν, το γεγονός ότι εδραιώνεται σταδιακά το επετειακό χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης μέρας, σημαίνει ότι έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί οι παλαιές εκείνες εποχές; Μήπως και οι άντρες, υπό το νέο καθεστώς όχι απλώς της ισοτιμίας των δύο φύλων αλλά και της παγκοσμιοποίησης, και της αλλαγής των εργασιακών δεδομένων αλλά και του τρόπου λειτουργίας της μέσης οικογένειας απανταχού της δυτικοευρωπαΪκής κουλτούρας, θα πρέπει να σκεφτούν ότι δεν αρκεί πλέον να προσαρμόζουν τους κοινωνικούς ρόλους στο φύλο τους, αλλά χρειάζεται να αναζητούν τρόπους να προσαρμοστούν οι ίδιοι στο ρόλο (ειδικά σε αυτόν του πατέρα); Στη σύγχρονη οικογένεια, με τους δύο γονείς να εργάζονται (όταν υπάρχει δουλειά, διότι στις μέρες μας κι αυτό το κάποτε αυτονόητο δεν είναι και τόσο αυτονόητο πλέον) ή να αναζητούν εργασία, με το ζευγάρι να λείπει από κοινού από το σπίτι για πολλές ώρες κάθε μέρα και την επαφή των παιδιών με παππούδες, γιαγιάδες, ξένες γυναίκες (παραμάνες ή μπέιμπι σίτερ), δασκάλες σε παιδικούς ή βρεφονηπιακούς σταθμούς να αυξάνεται, οι άνδρες θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι έχει αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να προσεγγίζουμε το ρόλο του πατέρα.

Η αλλαγή αυτή, αναπόφευκτα, θα επιφέρει αλλαγές και στον τρόπο με τον οποίο ο σύγχρονος άντρας αντιμετωπίζει τη σχέση του με το άλλο φύλο. Είναι κάτι που θα πρέπει να συμβεί χωρίς υπερβολές και με τέτοιον τρόπο ώστε να μη φτάσουμε στο σημείο να χάσουμε το κάθε φύλο ξεχωριστά τις ιδιαιτερότητες εκείνες που το κάνουν ξεχωριστό όσο και αναγκαίο το ένα για το άλλο. Επιβάλλεται, επιπλέον, για την επιβίωση των σύγχρονων κοινωνιών, να ξεκινήσει ένας ανοιχτός, δημόσιος κοινωνικός διάλογος σχετικά με το πώς θα μπορούσαν να ενδυναμωθούν οι σύγχρονες οικογένειες ώστε να αντεπεξέρχονται με επιτυχία στο ρόλο τους. Γιατί, τελικά, όσο κι αν οι μονογονεϊκές οικογένειες μπορούν και τα καταφέρνουν με επιτυχία στη ζωή τους σήμερα, το ιδανικό, κατά τη γνώμη μου είναι να υπάρχουν οικογένειες όπου θα υφίστανται και οι δύο γονείς για να αποτελούν τη βάση στήριξης του κοινωνικού οικοδομήματος. Επομένως, όσο κι αν μας κολακεύει η ύπαρξη ημέρας του πατέρα (όπως και της μητέρας) μήπως θα έπρεπε να βρούμε μια μέρα των γονέων από κοινού;