ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΡΟΛΟ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ

Η αλήθεια είναι ότι δεν θα το πρόσεχα αν η σύζυγός μου δεν έστελνε τον μικρότερο δωδεκάχρονο γιο μας να μου ευχηθεί «χρόνια πολλά» με ένα ζεστό φιλί στο μάγουλο. Δεν είχα τα γενέθλιά μου, η ονομαστική μου γιορτή έχει παρέλθει προ πολλού, επέτειοι και άλλα παρόμοια εορταστικά στην οικογένειά μας γιορτάζονται καλόν Δεκέμβρη, ευχαριστήθηκα λοιπόν με τις ευχές (για να πω την αλήθεια πιο πολύ με την αγκαλίτσα και το φιλί του μικρού) αλλά έμεινα με την απορία. Ήταν Κυριακή 18 του μηνός το πρωί, όταν έκπληκτος μάθαινα από την περιχαρή σύζυγό μου ότι αυτή είναι η μέρα που αφιερώνεται παγκοσμίως στον Πατέρα, όπως η δεύτερη Κυριακή κάθε Μάη είναι αφιερωμένη στη Μητέρα.

Κάθε φορά που ακούω τη λέξη «πατέρας», το μυαλό μου (αυτόματα, σχεδόν αντανακλαστικά) πάει στο Φάνη. Ο νονός του, ένας σεβάσμιος υπέργηρος αλλά θαλερότατος (και εν ζωή ακόμη) ιερέας, τον είχε βαφτίσει Αριστοφάνη, αλλά όλοι σχεδόν στην οικογένεια και οι πιο στενοί του φίλοι τον αποκαλούσαν με συγκοπτόμενο το όνομά του. Ίσως να έφταιγε και το γεγονός ότι γιόρταζε των Θεοφανείων, πιθανότατα ακριβώς διότι το δεύτερο συνθετικό του ονόματός του ήταν «φάνης». Στα μάτια μου, όμως, περισσότερο μου έμοιαζε να ισχύει (σε οτιδήποτε τον αφορούσε) το πρώτο του συνθετικό, δηλαδή «άριστος» (Άριστος- Φάνης = Αριστοφάνης). Τα ήξερε όλα ή πάντως ήξερε ό,τι και να τον ρωτούσες. Μπορούσε να σε κάνει να ξεχάσεις τον πόνο με ένα φιλάκι στο μέτωπο, έφτιαχνε παιχνίδια με ένα απλό φύλλο χαρτί, μπορούσε να φτιάξει καρεκλάκια, τραπεζάκια και πολλά άλλα πράγματα, ετοίμαζε το αρνί για το Πάσχα (κι απ’ όταν έφυγε δεν ξαναφτιάξαμε αρνί στη σούβλα στο σπίτι), μπορούσε να σε σηκώσει ψηλά, πολύ ψηλά σχεδόν στον ουρανό (ή τουλάχιστον έτσι έμοιαζε τότε). Πάνω απ’ όλα, όμως, δεν κουραζόταν να μιλάει. Ήταν δάσκαλος, βλέπετε και το να εξηγεί και να συμβουλεύει ήταν σχεδόν δεύτερη φύση γι’ αυτόν. Μπορούσε να κουβεντιάζει με τις ώρες, χωρίς να «αρπάζεται» ή να χάνει την ψυχραιμία του. Όσο κι αν μου φαινόταν, δε, πως έτρεφε μια κάποια αδυναμία στις κόρες του, δεν έπαψα ποτέ μου να πιστεύω ότι καταλαβαινόμασταν κάπως πιο εύκολα οι δύο μας (άντρες γαρ της οικογένειας). Του οφείλω ότι έμαθα να διαβάζω και να γράφω πολύ νωρίς, του χρωστώ την αγάπη μου για το βιβλίο και το διάβασμα, δεν μπόρεσα (ακόμη) να ενστερνιστώ τη βαθιά του αγάπη για τη γη, το χώμα και τις αντίστοιχες εργασίες. Δεν ξέρω αν θα μπορέσω ποτέ να του μοιάσω, αλλά ακόμα και τώρα, κλείνοντας σχεδόν μισό αιώνα ζωής, όταν ακούω τη λέξη «πατέρα», πριν απαντήσω ο ίδιος περιμένω λίγα δευτερόλεπτα μήπως και ακουστεί η φωνή του. Εις μάτην βέβαια τα τελευταία 14 χρόνια.

Αναφέρθηκα λίγο παραπάνω στον πατέρα μου, κυρίως διότι, κατά τη γνώμη μου (διόλου αντικειμενική βέβαια), αποτελούσε ένα παράδειγμα του πώς μπορεί να επιτευχθεί η μετάβαση από το κλασικό πατριαρχικό πρότυπο πατρικής και συζυγικής παρουσίας σε μια οικογένεια, σε κάτι πιο σύγχρονο και θετικό. Κι αυτό διότι η διαρκής προβολή η συνεχής ανάδειξη των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες, σε συνδυασμό με την όλο και πιο αυξημένη είσοδό τους στην παραγωγή, καθιστούν επισφαλείς και θέτουν υπό έντονη αμφισβήτηση τους παραδοσιακούς κοινωνικούς ρόλους, ειδικά αυτούς που ίσχυαν πατροπαράδοτα μέσα στις οικογένειες.

Ο ρόλος του πατέρα λοιπόν επιβάλλεται να αλλάξει. Είμαστε όμως οι άνδρες έτοιμοι γι’ αυτό; Πόσο είναι εύκολο για το φύλο μας να αποδεχθεί έναν ρόλο όπου η μόνη υποχρέωσή μας δεν θα είναι να «φέρνουμε τα λεφτά στο σπίτι» αλλά να φροντίζουμε τα παιδιά, να ταΐζουμε το μωρό, να αλλάζουμε πάνες, να κάνουμε ψώνια ή να ασχολούμαστε με τις δουλειές του σπιτιού; Διότι παρήλθαν ανεπιστρεπτί (δυστυχώς ή ευτυχώς) οι εποχές κατά τις οποίες ο άνδρας είχε έναν μόνο κοινωνικό ρόλο, αυτόν του άνδρα, στον οποίο πάνω προσάρμοζε όλες του τις άλλες υποχρεώσεις (πατέρας, σύζυγος, σύντροφος, γιος, φίλος κ. ο. κ.). Πλέον οι άνδρες, όπως ακριβώς και οι γυναίκες, καλούνται να ανταποκριθούν σε μια πληθώρα ρόλων, σε μερικούς από τους οποίους θα πρέπει να αποδεχθούν ότι θα υπάρχουν όχι και τόσο πατροπαράδοτα ανδρικά χαρακτηριστικά.

Δεν ισχυρίζομαι, προς Θεού!, ότι θα πρέπει να απαρνηθούμε τον ανδρισμό μας. Η φύση μας επέλεξε για να υπηρετούμε το ρόλο αυτό κι έτσι πρέπει να κάνουμε. Άλλωστε δεν θα ήταν δυνατή η επιβίωση των κοινωνιών αν ένα φύλο υπερίσχυε εντελώς έναντι του άλλου. Πιστεύω όμως ότι στον 21ο αιώνα, τον οποίο πλέον διανύουμε, είναι δυνατόν να ξεκινήσει ένας προβληματισμός σχετικά με την ουσία και το νέο περιεχόμενο που θα πρέπει να έχουν πια οι κοινωνικοί ρόλοι των δύο φύλων, δεδομένου ότι όπως έχει αλλάξει ο ρόλος του πατέρα, έτσι (αν όχι και σε μεγαλύτερο βαθμό) έχει υποστεί ουσιαστικές αλλαγές και ο ρόλος της μητέρας. Στο σημείο αυτό ξαναφέρνω στο νου μου το παράδειγμα του πατέρα μου. Γεννημένος σ’ ένα περιβάλλον όπου ο λόγος του πατέρα ήταν νόμος, με τέσσερις αδερφές και μία μάνα να υπηρετούν τα τρία αγόρια και τον άντρα του σπιτιού (πολύ περισσότερο τον ίδιο που ήταν και ο μικρότερος και κάπως πιο χαϊδεμένος από τα αγόρια και προτελευταίος στη σειρά των παιδιών), θα περίμενε κανείς να μεταφέρει την ίδια νοοτροπία και στη δική του οικογένεια. Δεν ισχυρίζομαι ότι δεν υπήρξε και περίοδος όπου τα πράγματα είχαν κάπως πιο πατροπαράδοτη μορφή στη σχέση του με τις οικιακές εργασίες, κυρίως, αλλά οπωσδήποτε δεν ήταν ο απόμακρος και αυστηρός πατέρας που έχουμε κατά νου για τις δεκαετίες ως το 70 -80. Χρειάστηκε να κάνει και ο ίδιος υποχωρήσεις, αλλά και να μάθουμε όλοι μαζί να συζητάμε και να εκφραζόμαστε, για να διαμορφωθεί μια άλλη νοοτροπία στην οικογένεια. Πόσο εύκολο είναι, αλήθεια, κάτι τέτοιο στις σύγχρονες οικογένειες όπου η πρώτη μέριμνα όλων είναι, πριν καν χαιρετηθούν, να ελέγξουν τις ηλεκτρονικές συσκευές τους (κινητά, τάμπλετ, άιφον, σμάρτφον κ.ο.κ.);

Δύσκολο, θα απαντούσε κανείς και, πιθανότατα, θα είχε δίκιο. Χρειάζεται, όμως,  μια διαρκής συζήτηση, ένας ουσιαστικός διάλογος σε επίπεδο κοινωνίας ούτως ώστε να περιοριστούν τα φαινόμενα διαφωνιών που ταλανίζουν τα σύγχρονα ζευγάρια σε πολλές περιπτώσεις και που αρκετές φορές οδηγούν σε ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Όσο κι αν μια μονογονεϊκή οικογένεια δεν είναι κοινωνικά απόβλητη στις μέρες μας, δεν είναι, κατά γενική ομολογία νομίζω, και το καλύτερο πράγμα του κόσμου. Το πεδίο λοιπόν είναι ευρύ και διάπλατα ανοιχτό μπροστά μας. Δεν έχουμε να κάνουμε άλλο από το να εκμεταλλευόμαστε όλες τις ευκαιρίες που μας δίνονται για να συζητάμε, άνδρες και γυναίκες, μεταξύ μας ώστε να λύνουμε τα πάσης φύσεως προβλήματα.

 

Κώστας Κωσταβασίλης

share it...Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn